Home » Vay Tiêu Dùng » Lãi Suất Là Gì? Tại Sao Lãi Suất Phải Được Trả

Lãi Suất Là Gì? Tại Sao Lãi Suất Phải Được Trả

vay tiền avay

Lãi suất luôn là con số mà chúng ta quan tâm mỗi khi gửi tiết kiệm hoặc vay tiêu dùng. Tuy nhiên, lãi suất là gì, tại sao lãi suất phải được trả thì không phải ai cũng biết. Bài viết sau sẽ chia sẻ với bạn Lãi suất là gì, Tại sao lãi suất phải được trả và các Nguyên tắc xác định lãi suất (hay lãi suất được hình thành dựa trên cơ sở nào?).

Lãi Suất Là Gì?

Lãi suất là tỷ lệ phần trăm giữa phần lãi (tiền lãi phải trả hoặc tiền lãi nhận được) và phần vốn gốc ban đầu.

Phần lãi là chi phí mà người sử dụng vốn (hay người đi vay) phải trả cho người sở hữu vốn (hay người cho vay) để có thể sử dụng vốn trong một khoảng thời gian nhất định.

Lãi suất = Tiền lãi/vốn gốc ban đầu.

Trên Thị trường tài chính nói riêng và trong nền kinh tế nói chung thì lãi suất là một trong những biến số quan trọng và được các chủ thể kinh tế vô cùng quan tâm, theo dõi.

Sở dĩ như vậy vì lãi suất có vai trò quan trọng trong việc điều tiết nền kinh tế, ảnh hưởng đến các lợi nhuận của các chủ thể kinh tế như nhà đầu tư, cá nhân, hộ gia đình, chính phủ.

Tại Sao Lãi Suất Phải Được Trả?

Có bao giờ bạn thắc mắc rằng: “Tại sao người đi vay phải trả lãi suất cho người cho vay?” hay “Tại sao mình phải trả lãi suất?” chưa?

Người đi vay phải trả lãi suất cho người cho vay, hay lãi suất phải được trả vì 3 lý do sau:

Rủi Ro Tín Dụng

Khi các chủ thể sở hữu vốn vay cho các chủ thể khác vay để sử dụng thì điều đó đồng nghĩa với việc họ phải đối mặt với nguy cơ mất vốn.

Nếu các chủ thể đi vay vì 1 lý do nào đó không thể trả lại tiền vốn và tiền lãi cho họ thì họ có thể sẽ bị hao hụt nguồn vốn thậm chí là thua lỗ gây ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh, kéo theo đó là các hệ lụy gây tổn hại cho nền kinh tế.

Lúc này, lãi suất làm cho rủi ro tín dụng tạm thời bị mất đi.

Cách hay nhất để thuyết phục người khác chấp nhận rủi ro là hứa hẹn với họ một khoản lợi nhuận xứng đáng.

tại sao người đi vay phải trả lãi cho người cho vay
Tại sao phải trả lãi suất?

Lạm Phát (Hay Giá Trị Của Tiền Tệ Theo Thời Gian Có Xu Hướng Giảm)

Khi chủ thể vay vốn đang trong thời gian sử dụng vốn vay thì Lạm phát có tác động làm suy giảm sức mua của đồng tiền dẫn đến làm giảm giá trị thực của khoản vốn cho vay ban đầu.

Lúc này, LS giúp cho khoản vốn ban đầu tăng lên để bù đắp vào phần giá trị bị xói mòn bởi lạm phát.

Chi Phí Cơ Hội (Chi Phí Của Sự Lựa Chọn)

Chi phí cơ hội là phần giá trị lợi ích bị mất đi khi lựa chọn phương án này thay vì chọn phương án khác tốt hơn.

Thay vì cho các chủ thể khác vay vốn, các chủ thể cho vay có thể có các lựa chọn khác tốt hơn như sử dụng số vốn đó để mua hàng tiêu dùng, đầu tư mở rộng sản xuất hay đầu tư tài chính để sinh lời,…

Việc cho các chủ thể khác vay vốn đã khiến họ mất đi một phần lợi ích từ những phương án đó.

Vậy nên, các chủ thể đi vay phải trả LS để bù đắp lại phần lợi nhuận bị mất cho các chủ thể cho vay.

Xem thêm: Công Thức Và Cách Tính Lãi Suất Vay Ngân Hàng Theo Tháng Từ A – Z

Nguyên Tắc Xác Định Lãi Suất (Cơ Sở Hình Thành)

nguyên tắc xác định lãi suất
Cơ sở hình thành lãi suất

Chúng ta thường nghe nói trên báo chí, các kênh tài chính hay truyền hình thời sự về mức lãi suất như: LS tiền gửi là 8%/năm, LS vay vốn tiêu dùng là 12%/năm, LS thẻ tín dụng là 2%/tháng…

Có một câu hỏi đặt ra là “ta có thể nâng LS tiền gửi lên 20%/năm, LS vay vốn tiêu dùng là 3%/năm, LS thẻ tín dụng là 10%/tháng được không?”

Để trả lời các câu hỏi này chúng ta hãy cùng tìm hiểu các Nguyên tắc hình thành lãi suất như sau:

Nguyên tắc Bảo Toàn Vốn

Nguyên tắc Bảo Toàn Vốn chỉ ra rằng, mức LS phải đảm bảo bảo toàn vốn cho chủ thể cho vay.

Ta có phương trình Fisher:

i = r + π

Trong đó:

+ i là LS danh nghĩa

+ r là LS thực tế

+ π là tỉ lệ lạm phát dự kiến

Chính LS tạo ra thu nhập cho chủ thể cho vay. Trên thực tế, thu nhập của chủ thể cho vay được tạo ra từ LS thực.

Giả sử LS thực bằng 0 thì họ vẫn thu về đủ số vốn đã cho vay, nhưng vì xảy ra lạm phát nên sức mua của đồng tiền giảm, đồng nghĩa với thu nhập của họ bị mất đi một phần.

Vì vậy, mức LS danh nghĩa cần tính thêm tỷ lệ lạm phát dự kiến, để đảm bảo rằng khi có lạm phát xảy ra thì phần thu nhập từ LS danh nghĩa sẽ bù đắp lại được phần thu nhập bị mất đi do lạm phát.

Có nghĩa là lãi suất danh nghĩa phải lớn hơn hoặc ít nhất là bằng tỷ lệ lạm phát dự kiến để bảo toàn vốn cho chủ thể cho vay.

LS Danh Nghĩa ≥ Tỷ Lệ Lạm Phát Dự Kiến

Nguyên tắc Đảm Bảo Tỷ Lệ Khuyến Khích Thu Nhập

Ngoài mục tiêu là bảo toàn vốn thì các chủ thể cho vay còn mong muốn có thêm thu nhập, vì suy cho cùng thì mục đích của kinh doanh vẫn là lợi nhuận.

Điều đó ám chỉ rằng LS thực tế phải lớn hơn 0. (LS danh nghĩa lớn hơn tỷ lệ lạm phát dự kiến)

+ Đối với chủ thể gửi tiền thì đòi hỏi LS tiền gửi phải lớn hơn tỷ lệ lạm phát dự kiến để đảm bảo thu nhập.

+ Đối với chủ thể nhận tiền gửi và đem tiền đi cho vay để tạo ra thu nhập từ các khoản chênh lệch thì đòi hỏi LS tiền gửi phải nhỏ hơn LS cho vay để đảm bảo thu nhập và bù đắp các khoản rủi ro.

LS Cho Vay = LS Tiền Gửi + Bù Đắp Rủi Ro + Tỷ Lệ Thu Nhập

Từ đó có yêu cầu về các mức LS như sau:

Tỷ Lệ Lạm Phát Dự Kiến < Lãi Suất Tiền Gửi < Lãi Suất Cho Vay

Nguyên tắc Đảm Bảo Động Lực Tăng Trưởng Kinh Tế

Lãi suất được xem là một công cụ hữu ích để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Nếu LS tăng sẽ làm giảm đầu tư. Nếu LS giảm sẽ kích thích đầu tư, tiêu dùng, gia tăng sản xuất từ đó gia tăng của cải cho xã hội.

Nhưng sẽ thế nào nếu sau khi đóng thuế thu nhập và trả nợ ngân hàng thì doanh nghiệp không còn đủ vốn để chi trả các khoản chi phí hoạt động và mở rộng sản xuất (trường hợp doanh nghiệp kinh doanh hiệu quả) ?

Từ đó, để đảm bảo động lực tăng trưởng kinh tế thì LS còn phải mãn một điều kiện là: LS Cho Vay nhỏ hơn Tỷ Suất Lợi Nhuận Bình Quân

Khi điều kiện trên được thỏa thì sau khi trả nợ vay ngân hàng, các doanh nghiệp sẽ vẫn còn đủ thu nhập để chi trả các chi phí hoạt động và tái mở rộng sản xuất, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Chúng ta có thể sử dụng nguyên tắc này để tạo động lực tăng trưởng (bằng cách giảm LS), hoặc giảm chi tiêu dùng, giảm đầu tư (bằng cách tăng LS) để kiểm soát lạm phát.

Nguyên Tắc Lãi Suất Tăng Theo Thời Hạn Vay

Khi thời hạn vay càng dài thì các rủi ro về lạm phát, rủi ro mất vốn càng cao, chi phí cơ hội cho việc giữ tiền càng cao nên mức LS sẽ tăng theo thời hạn vay để bảo toàn vốn, bù đắp rủi ro và đảm bảo thu nhập trong suốt thời hạn cho vay của chủ thể cho vay vốn.

LS cho Vay Ngắn Hạn < LS cho Vay Trung Hạn < LS cho Vay Dài Hạn

Có thể bạn quan tâm:

Kết Luận

Trên đây là những thông tin chung về khái niệm Lãi suất. Rõ ràng là LS luôn là biến số quan trọng trong đời sống kinh tế của chúng ta, hầu hết các hoạt động kinh tế tài chính đều có liên quan đến lãi suất.

Hy vọng rằng sau bài viết này, bạn đã hiểu được lãi suất là gì, các lý do giải thích tại sao phải trả lãi suất và các nguyên tắc xác định lãi suất để từ đó có thể ứng dụng dễ dàng vào việc học tập và cuộc sống của mình.

Chúc bạn thành công!!

Photo of author

Kẻ Khù Khờ

"Ta đi theo bóng mặt trời từ hạ tới hay đông dần qua, khi những đam mê còn nồng cháy thì chặng đường đó sẽ không hề xa" - Đen